آرتروز لگن یکی از مشکلات شایع در میان افراد مسن و حتی جوان ترها است که میتواند کیفیت زندگی را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری باعث درد، سفتی و کاهش دامنه حرکتی مفصل لگن میشود. خوشبختانه، فیزیوتراپی به عنوان یک روش غیرجراحی و موثر در درمان آرتروز لگن شناخته میشود. در این مقاله به بررسی روش های فیزیوتراپی برای درمان آرتروز لگن، فواید آن و همچنین اطلاعاتی درباره فیزیوتراپی آرکا خواهیم پرداخت.
آتروز لگن چیست؟
آرتروز لگن (یا ساییدگی مفصل ران) یک بیماری تدریجی و فرسایشی است که در آن غضروف پوشاننده مفصل ران تحلیل میرود. در حالت طبیعی، این غضروف لغزنده باعث حرکت روان استخوانها روی هم میشود، اما با تخریب آن، استخوان ها مستقیماً بر روی یکدیگر ساییده میشوند که نتیجه آن ایجاد درد در ناحیه کشاله ران و باسن، خشکی مفصل (بهویژه صبحها) و محدودیت در انجام فعالیتهای سادهای مثل پوشیدن جوراب یا پیادهروی است. این عارضه معمولاً با افزایش سن، وزن زیاد یا آسیب های قبلی مفصل ایجاد میشود، اما در ادامه به صورت کامل تر درباره علت و علائم این عارضه صحبت خواهیم کرد:
علل بروز آرتروز لگن
علل بروز آرتروز لگن (ساییدگی مفصل ران) شامل مجموعهای از عوامل مکانیکی و بیولوژیکی است. در ادامه، مهمترین علتها به صورت موردی توضیح داده شده است:
- 1. افزایش سن و فرسودگی طبیعی
- شما با گذشت زمان دچار تحلیل غضروف ها می شوید. مفصل لگن در طول سال ها وزن زیادی را تحمل میکند و با افزایش سن، توانایی غضروف برای بازسازی کاهش مییابد که این امر منجر به سایش استخوانها روی یکدیگر میشود.
- 2. آسیب های فیزیکی و مصدومیتها
- شما ممکن است در اثر حوادث دچار تخریب مفصل شوید. شکستگیهای قدیمی در ناحیه لگن، در رفتگیهای شدید یا آسیبهای ورزشی که به درستی درمان نشدهاند، سرعت تخریب غضروف را افزایش داده و در درازمدت به آرتروز تبدیل میشوند.
- 3. ناهنجاری های مادرزادی (دیسپلازی)
- شما ممکن است با ساختار غیرطبیعی مفصل متولد شده باشید. در برخی افراد، کاسه لگن به طور کامل سر استخوان ران را نمیپوشاند؛ این عدم انطباق باعث وارد آمدن فشار غیرمعمول به بخشهای خاصی از مفصل و فرسودگی زودرس آن میشود.
- 4. وزن بالا و چاقی مفرط
- شما فشار مضاعفی به مفاصل خود وارد میکنید. اضافه وزن باعث میشود که مفصل لگن در هر قدم فشار بیشتری را تحمل کند؛ همچنین بافت چربی مواد شیمیایی التهابزایی تولید میکند که فرایند تخریب غضروفها را تسریع میبخشد.
- 5. عوامل ژنتیکی و وراثت
- شما ممکن است استعداد ابتلا به آرتروز را از خانواده به ارث ببرید. نقصهای ژنتیکی در تولید کلاژن (پروتئین سازنده غضروف) باعث میشود که مفصل برخی افراد نسبت به دیگران ضعیفتر باشد و خیلی زودتر دچار ساییدگی شود.
- 6. بیماریهای زمینهای و التهابی
- شما در اثر برخی بیماریها دچار آسیب مفصلی میشوید. بیماریهایی مانند روماتیسم مفصلی (آرتریت روماتوئید)، سیاه شدن سر استخوان ران (نکروز) یا عفونتهای مفصلی قدیمی میتوانند بافت غضروف را تخریب کرده و باعث بروز آرتروز شوند.
- 7. فشارهای شغلی و فعالیتهای سنگین
- شما در اثر حرکات تکراری به مفصل آسیب میزنید. مشاغلی که نیاز به بلند کردن اجسام سنگین، ایستادنهای طولانیمدت یا نشست و برخاستهای مکرر دارند، فشار مکانیکی مداومی به لگن وارد کرده و احتمال تخریب آن را بالا میبرند.
علائم آرتروز لگن چیست؟
علائم آرتروز لگن معمولاً به تدریج ظاهر می شوند و با گذشت زمان شدت می یابند. در ادامه، شایع ترین نشانهها بتوضیح داده شده است:
- درد در ناحیه کشاله ران یا باسن
- شما درد را به طور عمقی در ناحیه لگن یا کشاله ران احساس میکنید. این درد گاهی ممکن است به سمت خارج باسن، پایین ران و حتی تا نزدیکی زانو منتشر شود که شایع ترین نشانه ساییدگی مفصل است.
- خشکی و سفت شدن مفصل
- شما هنگام بلند شدن از خواب یا پس از نشستن طولانی، در حرکت دادن پا دچار مشکل میشوید. این خشکی مفصل معمولاً در ابتدای حرکت شدیدتر است و پس از کمی راه رفتن و گرم شدن بدن، به طور موقت کاهش مییابد.
- محدود شدن دامنه حرکتی
- شما دیگر نمیتوانید به راحتی فعالیت های روزمره مثل پوشیدن جوراب یا سوار شدن به ماشین را انجام دهید. با پیشرفت آرتروز، چرخش پا به سمت داخل یا خارج و همچنین باز و بسته شدن مفصل ران به شدت محدود میشود.
- لنگیدن هنگام راه رفتن
- شما برای کاهش فشار روی مفصل آسیب دیده، ناخودآگاه وزن خود را به سمت دیگر منتقل می کنید. این تغییر در الگوی راه رفتن که به دلیل درد یا ضعف عضلات رخ میدهد، منجر به لنگیدن واضح در هنگام پیادهروی میشود.
- شنیدن صدای تقتق یا سایش
- شما هنگام حرکت دادن لگن، صدای برخورد دو سطح سخت را در داخل مفصل احساس میکنید. این صدا ناشی از بین رفتن کامل غضروف و لغزیدن استخوانهای ناصاف روی یکدیگر است که گاهی با احساس قفلشدگی همراه میشود.
- تشدید درد با فعالیت بدنی
- حساسیت به تغییرات آب و هوا
- شما ممکن است در روزهای بارانی، سرد یا مرطوب احساس درد بیشتری داشته باشید. بسیاری از مبتلایان به آرتروز گزارش میدهند که تغییرات فشار هوا و کاهش دما باعث سفتتر شدن مفصل و افزایش سطح درد آنها میشود.
انواع آرتروز لگن
آرتروز وجود دارد که میتواند مفصل لگن را درگیر کند. این موارد به شرح زیر میباشند:
- استئوآرتریت
- آرتریت روماتوئید
- آنکیلوزان اسپوندیلیت
- لوپوس اریتماتوز سیستمیک
- آرتریت پسوریاتیک
استئوآرتریت
استئوآرتریت، که به عنوان آرتروز استخوان نیز شناخته میشود، یکی از رایج ترین انواع آرتروز به شمار میرود. این بیماری معمولاً به دلیل تحلیل و فرسایش مفاصل ایجاد میشود و به همین دلیل در میان افراد مسن بیشتر مشاهده میشود. مفصل لگن به شکل گوی و کاسه طراحی شده است؛ جایی که سر استخوان ران درون کاسه لگن قرار میگیرد و یک لایه غضروفی حرکت آنها را تسهیل میکند. در صورت آسیب به غضروف، سطوح استخوانی شروع به ساییده شدن بر روی یکدیگر کرده و این امر منجر به بروز درد میشود. با گذشت زمان، استئوآرتریت میتواند به طور دائمی به مفصل آسیب برساند. عواملی که میتوانند به بروز استئوآرتریت لگن کمک کنند شامل:
- مشکلات ساختاری در مفصل لگن (مانند دیسپلازی لگن یا بدشکلی استخوان ران)
- افزایش سن
- چاقی و اضافه وزن
- تجربه آسیبهای قبلی به ناحیه لگن
با این حال، گاهی اوقات استئوآرتریت بدون وجود هیچ یک از این عوامل نیز بروز میکند.
آرتریت روماتوئید
آرتریت روماتوئید یک بیماری سیستمیک است که میتواند علاوه بر مفصل لگن، سایر نقاط بدن را نیز تحت تأثیر قرار دهد. این اختلال ناشی از یک واکنش ایمنی در بدن است و به تحلیل مفاصل مرتبط نمیشود. مفصل لگن مانند دیگر مفاصل بدن توسط یک کپسول محافظت میشود که با مایع مفصلی پر شده و حرکت مفصل را تسهیل میکند. آرتریت روماتوئید باعث تورم مایع مفصلی میشود و بیماران معمولاً درد و تورم را تجربه میکنند. در درازمدت، این بیماری میتواند به تحلیل غضروف و استخوان مفصل منجر شود.
این اختلال میتواند افراد در سنین مختلف، از جمله کودکان، را درگیر کند و به این نوع آرتریت در کودکان «آرتریت روماتوئید جوانان» گفته میشود. احتمال ابتلا به این بیماری در زنان بیشتر از مردان است و برخلاف استئوآرتریت که معمولاً یک طرف لگن را تحت تأثیر قرار میدهد، آرتریت روماتوئید میتواند هر دو طرف را درگیر کند. این بیماری همچنین باعث خستگی و ضعف عمومی میشود و درمان آن نیازمند تجویز داروهای خاص توسط پزشک است.
آنکیلوزان اسپوندیلیت
آنکیلوزان اسپوندیلیت به التهاب مزمن ستون فقرات و مفصل ساکروایلیاک اشاره دارد که گاهی اوقات میتواند به التهاب مفصل لگن نیز منجر شود. این اختلال معمولاً از سنین ۱۷ تا ۳۵ سالگی آغاز میشود و میتواند تمام گروههای سنی، از جمله کودکان، را تحت تأثیر قرار دهد. زنان بیشتر از مردان به این اختلال مبتلا میشوند و بیماران معمولاً در دورههای شعلهور شدن بیماری و بهبود علائم تجربه میکنند.
لوپوس اریتماتوز سیستمیک
لوپوس اریتماتوز سیستمیک یا لوپوس یک بیماری خودایمنی است که میتواند مفاصل مختلف از جمله لگن را درگیر کند. در صورتی که لوپوس بر مفصل لگن تأثیر بگذارد، التهاب و آسیب به آن ایجاد میشود. این بیماری میتواند افراد را در سنین مختلف تحت تأثیر قرار دهد، اما شیوع آن در زنان بین ۱۵ تا ۳۵ سال بیشتر است.
آرتریت پسوریاتیک
آرتریت پسوریاتیک به طور خاص به درگیری پوست مرتبط است و میتواند باعث درد، تورم و سفتی مفاصل شود. این اختلال میتواند هر یک از مفاصل بدن از جمله لگن را تحت تأثیر قرار دهد. معمولاً افراد مبتلا به آرتریت پسوریاتیک ابتدا دچار مشکلات پوستی میشوند، اما در برخی موارد، مفاصل ممکن است در ابتدا درگیر شوند.
بیشتر بخوانید: فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن
درمان آرتروز لگن با فیزیوتراپی
فیزیوتراپی آرتروز لگن یکی از موثرترین روشهای غیرجراحی برای مدیریتاین عارضه است که با هدف کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی انجام میشود. در ادامه، روشهای مختلف فیزیوتراپی به صورت موردی توضیح داده شده است:
تمریندرمانی و حرکات اصلاحی
فیزیوتراپ برای شما برنامهای شامل تمرینات کششی و تقویتی طراحی میکند. این تمرینات عضلات اطراف مفصل لگن (مانند عضلات گلوتئال و چهارسر) را قوی میکنند تا فشار وزن از روی مفصل برداشته شود و ثبات لگن افزایش یابد.
درمانهای دستی یا منوال تراپی
فیزیوتراپ با استفاده از دست، مفصل و بافتهای نرم اطراف لگن را ماساژ یا حرکت میدهد. این تکنیکها به آزادسازی گرفتگیهای عضلانی، بهبود جریان خون و افزایش دامنه حرکتی مفصل که به دلیل آرتروز خشک شده است، کمک شایانی میکند.
تحریک الکتریکی عضلات
شما از طریق پدهای کوچکی که روی پوست قرار میگیرند، پالسهای الکتریکی ملایمی را دریافت میکنید. این جریانها سیگنالهای درد را در مسیر انتقال به مغز مسدود میکنند و باعث ترشح مسکنهای طبیعی بدن (اندورفین) میشوند.
درمان با لیزر پرتوان
فیزیوتراپ از اشعه لیزر برای نفوذ به عمق بافتهای مفصل استفاده میکند. انرژی نور لیزر باعث کاهش التهاب مفصلی میشود و سرعت ترمیم سلولهای آسیبدیده را افزایش میدهد که نتیجه آن کاهش سریع درد و تورم است.
استفاده از گرما و سرما درمانی
فیزیوتراپ از بستههای گرم یا سرد برای کنترل علائم شما استفاده میکند. گرما با افزایش جریان خون باعث رفع خشکی و سفتی مفصل میشود، در حالی که سرما پس از فعالیت بدنی، التهاب و دردهای حاد ناشی از سایش استخوانها را تسکین میدهد.
اولتراسوند تراپی
شما امواج صوتی با فرکانس بالا را در ناحیه لگن دریافت میکنید. این امواج باعث ایجاد گرمای عمقی در بافتها میشوند که به انعطافپذیرتر شدن کپسول مفصلی و کاهش چسبندگیهای بافتی ناشی از التهاب مزمن کمک میکند.
فواید فیزیوتراپی در درمان آرتروز لگن
فیزیوتراپی نه تنها به کاهش درد و بهبود حرکت مفصل کمک میکند، بلکه از مزایای دیگری نیز برخوردار است. برخی از این فواید عبارتند از:
- بهبود وضعیت بدن: فیزیوتراپی به اصلاح وضعیت بدن و جلوگیری از فشار اضافی بر مفصل کمک میکند.
- افزایش کیفیت زندگی: با کاهش درد و بهبود حرکت، افراد میتوانند به انجام فعالیتهای روزمره خود ادامه دهند.
- پیشگیری از جراحی: بسیاری از بیماران میتوانند با استفاده از فیزیوتراپی از نیاز به جراحی جلوگیری کنند.
فیزیوتراپی آرکا و درمان آرتروز لگن
فیزیوتراپی آرکا با تیمی متخصص و مجرب، خدمات متنوعی را برای درمان آرتروز لگن ارائه میدهد. این مرکز با استفاده از تکنیکهای بهروز و تجهیزات پیشرفته، به بیماران کمک میکند تا بهبود قابل توجهی در وضعیت خود پیدا کنند. برنامههای درمانی در فیزیوتراپی آرکا به صورت شخصیسازی شده طراحی میشوند تا نیازهای خاص هر بیمار را برآورده کنند.
نتیجهگیری
درمان آرتروز لگن با فیزیوتراپی یکی از بهترین گزینهها برای بهبود کیفیت زندگی بیماران است. با استفاده از روش های مختلف فیزیوتراپی، میتوان به کاهش درد، افزایش دامنه حرکتی و بهبود عملکرد مفصل کمک کرد. فیزیوتراپی آرکا با تخصص و تجربه کافی، میتواند به شما در مدیریت این مشکل کمک کند و به شما امید به بهبودی را بدهد.
آیا فیزیوتراپی میتواند به تنهایی آرتروز لگن را درمان کند؟
فیزیوتراپی میتواند به عنوان یک روش مؤثر در مدیریت علائم آرتروز لگن عمل کند، اما در برخی موارد ممکن است نیاز به ترکیب با درمانهای دیگر مانند داروها یا جراحی باشد.
چند جلسه فیزیوتراپی برای درمان آرتروز لگن نیاز است؟
تعداد جلسات فیزیوتراپی بستگی به شدت آرتروز و پاسخ بدن به درمان دارد. معمولاً بین 8 تا 12 جلسه توصیه میشود، اما این عدد ممکن است متفاوت باشد.
آیا فیزیوتراپی دردناک است؟
فیزیوتراپی معمولاً شامل تمرینات ملایم و تکنیکهای دستی است که باید با توجه به سطح درد بیمار انجام شود. فیزیوتراپیستها همیشه سعی میکنند درمان را به گونهای انجام دهند که بیمار احساس راحتی کند.
آیا میتوانم در خانه تمرینات فیزیوتراپی برای آرتروز لگن را انجام دهم؟
بله، فیزیوتراپیستها معمولاً برنامهای از تمرینات خانگی برای بیماران طراحی میکنند تا بتوانند به بهبود وضعیت خود ادامه دهند. این تمرینات باید تحت نظر فیزیوتراپیست انجام شوند.
بیشتر بخوانید:فیزیوتراپی برای درمان درد لگن
